Een goede toets?
De belangrijkste stap in het proces van toetsing is: het doel van de toetsing bepalen.
Elke gebruikssituatie en elke sector stelt aparte eisen aan een toets. Toetsen verschillen in de soort informatie die ze leveren en in het type beslissingen dat je op grond van de toets kan nemen.

Praktische handleiding voor het maken van goede toetsen

Het studieboek Toetsen op School (Cito) gaat over de ontwikkeling, het gebruik en de kwaliteit van toetsen als instrument om de prestaties van leerlingen, docenten, scholen en onderwijssystemen te beoordelen en op basis daarvan beslissingen te nemen. Download Toetsen op School >>

Waarom is goed toetsen belangrijk?

Toetsen worden gebruikt om besluiten te nemen over leerlingen en over leerprocessen. De gevolgen kunnen zowel klein als groot zijn. Toetsen moeten dus zorgvuldig worden ontworpen; er kan veel van afhangen. 

Kwaliteitscriteria voor toetsen en toetsitems

Kwaliteit van items
Voor een goede toets zijn toetsitems van goede kwaliteit nodig. Er is veel informatie over kwaliteit van open en gesloten items te vinden. Bijvoorbeeld in het eerder genoemde studieboek Toetsen op School. Zie www.toetsenopschool of www.toetswijzer.nl. 

Goede toetsitems voldoen aan de volgende kwaliteitscriteria: relevantie, objectiviteit, efficiƫntie en moeilijkheid.

Checklist voor een toetsitem
RelevantieToetst het item wat het moet toetsen? Een voorbeeld waarin het mis gaat is een rekenopgave waarbij de leerling de vraag niet begrijpt. De taal is dan het struikelblok. Eigenlijk wordt de leerling getoetst op begrijpend lezen in plaats van op rekenen.
ObjectiviteitIs de score onafhankelijk van degene die de scoring uitvoert, beoordeelt? Het antwoordmodel dient geen ruimte open te laten voor interpretatie, deskundigen moeten het eens zijn over het juiste antwoord of over de criteria waaraan het antwoord moet voldoen.
EfficiĆ«ntieWanneer bij het ontwikkelen van een item gekozen kan worden uit verschillende soorten items die in alle opzichten gelijkwaardig zijn, dan verdient het item dat het minste tijd kost in termen van afname en correctie de voorkeur. 
Moeilijkheid Is de moeilijkheidsgraad aanvaardbaar, gegeven het niveau van de leerling?

Bron: Sluijsmans, D. et al. (2012). De kwaliteit van toetsing onder de loep. In: OnderwijsInnovatie, december 2012. Heerlen: Open Universiteit


Kwaliteit van toetsen
De uitslag van een toets moet een eerlijke en rechtvaardige uitspraak doen over het kennen en kunnen van een leerling. Wanneer is een toets rechtvaardig? Om daarover te kunnen oordelen worden vijf kwaliteitscriteria onderscheiden. Is de toets valide, betrouwbaar, objectief, transparant en relevant?

Checklist voor een toets
ValiditeitDe validiteit van de toets heeft te maken met de betekenis, de bruikbaarheid en de juistheid van de conclusies die uit de toetsscores worden getrokken. De validiteit geeft aan of de test meet wat het beoogt te meten.
BetrouwbaarheidDe betrouwbaarheid van de toets geeft aan in hoeverre er vertrouwen kan zijn in de toets als meting, ongeacht de inhoud van de toets. Een betrouwbare test geeft als deze vaker bij dezelfde persoon wordt afgenomen steeds dezelfde uitkomst.
ObjectiviteitDe meest gangbare betekenis van objectiviteit is intersubjectiviteit; is de uitkomst onafhankelijk van storende invloeden van beoordelaars?
TransparantieTransparantie wil zeggen dat alle informatie voorhanden is die de best denkbare voorbereidings- en antwoordstrategie van leerlingen mogelijk maakt.
NormeringHet doel van normering is het hard kunnen maken van beslissingen. Met name de relevantie of representativiteit van de toets speelt hierbij een rol.

Bron: Van Berkel, H. & Bax, A. (2002). Toetsen in het Hoger Onderwijs. Houten: BohnStafleu van Loghum