Zorgleerlingen

Er zijn leerlingen die, ondanks de inspanningen van de school, het fundamentele niveau 1F (op onderdelen) niet halen. De groep leerlingen die het fundamentele niveau (1F) niet haalt op 12-jarige leeftijd is divers. De leerlingen kunnen in het regulier of speciaal basisonderwijs of in het speciaal onderwijs zitten. De oorzaken waarom ze 1F niet kunnen halen, verschillen: krijgen ze de stof niet aangeboden en halen ze 1F daarom niet? Of krijgen ze de stof wel aangeboden, maar sluit het niet aan bij het daadwerkelijke vaardigheidsniveau van de leerling?

In opdracht van het ministerie van OCW wordt in projectverband inzichtelijk gemaakt welk maatwerk voor deze leerlingen mogelijk is. Doel van dit project “Passende Perspectieven’ is dat ook deze leerlingen verder komen dan nu het geval is. In het project worden de referentieniveaus uitgewerkt voor leerlingen met een specifieke onderwijsbehoefte. Parallel aan de uitwerking worden leerroutes ontwikkeld. De leerroutes brengen in kaart welke vakinhouden leerlingen aangeboden kunnen krijgen met het oog op hun uitstroombestemming.

Doelgroepen

Om te komen tot een afbakening, zijn de volgende groepen leerlingen onderscheiden:

Leerlingen met een achterstand die 1F (op onderdelen) niet halen, maar in staat worden geacht om met extra (didactische) inspanningen/ aanpassingen/ hulpmiddelen/ dispensatie 1F alsnog te halen. Dit zijn leerlingen die in principe doorstromen naar vmbo-tl, havo en vwo, maar vanwege beperkende leerling-interne factoren de referentieniveaus niet halen.
Leerlingen met minder cognitieve capaciteiten die doorstromen naar vmbo-bb/kb met eventueel leerwegondersteuning, naar praktijkonderwijs en speciaal voortgezet onderwijs-arbeidsmarktgericht, die de referentieniveaus waarschijnlijk niet zullen halen, maar wel verder kunnen komen dan nu het geval is.

Knelpunten en keuzes

Het is belangrijk keuzes in het aanbod te maken. Hiervoor biedt ‘Passende Perspectieven’ ondersteuning. Binnen dit project wordt zoveel mogelijk verwezen naar bestaande materialen, hulpmiddelen en methodieken. Ook nu maken leerkrachten keuzes in het onderwijsaanbod. Dit gebeurt vaak impliciet. In het project worden de keuzes vanuit onderzoek en praktijk geëxpliciteerd en onderbouwd. Doel is houvast te bieden bij het samenstellen van een passend onderwijsaanbod voor leerlingen die moeite hebben om niveau 1F op 12-jarige leeftijd te halen. Enkele voorbeelden ter illustratie.
Een leerkracht vraagt zich bij een leerling met ernstige dyslexie na verloop van tijd en na veel extra inspanning af hoe zinvol het is om nog verder te oefenen met de spellingsregels. Wanneer kiest hij of zij ervoor om de spellingcontrole in te zetten en meer tijd aan andere vaardigheden te besteden? En is het voor een leerling die naar het praktijkonderwijs gaat, belangrijk dat hij een betogende tekst kan lezen en daar een oordeel over kan geven? Of kan de onderwijstijd misschien beter besteed worden aan het bevorderen van de leesmotivatie en aan praktische (lees)opdrachten waar de leerling in het dagelijks leven belang bij heeft?
Wellicht herkent u de situatie waarin een leerling ondanks herhaald aanbod de tafels van vermenigvuldiging maar niet onder de knie krijgt. Strategieën heeft de leerling tot op zekere hoogte ter beschikking, maar handig zijn die niet altijd, want als je 4x8 wilt uitrekenen via twee keer 2x8, dan moet je wel het antwoord weten op 16+16. Voor sommige leerlingen is dat een groot struikelblok, waardoor ze blijven steken in onderwijsaanbod voor de onderbouw.

Samenwerking met experts en veld

Elk onderdeel van het ontwikkeltraject wordt in nauwe samenwerking met het veld en met experts uit verschillende instellingen ontwikkeld. De Inspectie en de PO-Raad worden van de vorderingen op de hoogte gehouden.

Taal en rekenen

Onder ‘Taal’ en onder ‘Rekenen’ wordt ingegaan op de specifieke aanpak van deze vakken voor zorgleerlingen met aandacht voor leerroutes, leerlingprofielen en een passend aanbod.